Równowaga kwasowo-zasadowa: życie i zdrowie

Równowaga kwasowo-zasadowa: życie i zdrowieStan naszego życia i zdrowia zależy od równowagi kwasowo-zasadowej. Jej wartość powinna znajdować się w wąskim zakresie pH: 7,35-7,45.

Tylko w tym zakresie wszystkie istotne procesy metabolizmu, będą w stanie funkcjonować prawidłowo. Bez tworzenia pośrednich odpadów metabolicznych, które gromadzą się w organizmie, a to na dłuższą metę prowadzi do poważnego zaburzenia równowagi metabolicznej.

Co to jest pH?

PH jest wartością, która wyznacza kwasowość lub zasadowość roztworu w skali od 0 do 14 pH.

Neutralne pH jest w połowie skali – tak, więc jej wartość jest równa 7, natomiast ekstremy skali, którym odpowiadają cyfry 0 i 14, odpowiednio podaja maksymalną kwasowość (kolor czerwony) i maksymalną zasadowość (kolor niebieski).

Równowaga kwasowo-zasadowa jest ściśle związana z równowagą płynów i elektrolitów, ponieważ wszystkie reakcje biologiczne odbywają się w wodzie.

Woda jest podstawowym elementem ludzkiej masy ciała i wynosi około 50-70%, w zależności od wieku.
U dorosłej osoby, jest rozprowadzana na trzy przedziały: wewnątrzkomórkowe (40%), śródmiąższowa (15%), wewnątrznaczyniowego (5% -krew).

Chemicznie cząsteczka H2O wody składa się z 2 jonów: z jonu wodorowego (H⁺) i jonu wodorotlenowego(OH¯).

Jon jest cząsteczką, która może mieć ładunek dodatni (kation) lub ujemny (anion).

W płynach ustrojowych, jest rozpuszczonych wiele substancji, o bardzo konkretnych działaniach w utrzymaniu optymalnych warunków do życia.

Kationy:  Na⁺ sód   Ca⁺⁺ wapń   K⁺ potas   Mg⁺ magnez

Aniony:  Cl¯ chlor   HCO3¯ wodorowęglan   H2PO4¯/ HPO4¯¯ fosforan   SO4¯¯ siarczan   Kw. organiczne   białko

Sole:  NaCl Chlorek sodu   NaHCO3 Wodorowęglan sodowy

Elektrolity biorą udział w utrzymaniu równowagi kwasowo-zasadowej, równowagi osmotycznej, równowagi jonowej, wymiany wody, pobudliwości nerwowej i skurczu mięśni, homeostazy krwi, syntezy enzymów, funkcji strukturalnych (Ca⁺⁺ do kości).

Dla optymalnej realizacji tych funkcji jest istotna bezwzględna ilość różnych anionów i kationów i stosunków, w jakich się znajdują.
Z dobrze zbilansowanej diety elektrolity są wchłaniane w jelicie.

H2O rozkłada się na kationy H⁺ i aniony OH¯. W ten sposób w wodzie są nie tylko cząsteczki H2O, ale również kationy H⁺ i aniony OH¯.

H2O -> roztwór H⁺ + OH¯

jony dodatnie H⁺  ustalają kwasowość,  jony negatywne OH⁻  zasadowość

Dla organizmu ma to istotne znaczenie. Wszystkie procesy biofizjologiczne wchodzą w interakcje za pośrednictwem tych dodatnich lub ujemnych ładunków.

Kwasy są to substancje, które w roztworach wodnych rozpadają się sie na jony wodorowe H⁺ i jony ujemne (reszty anionowe).

Np. kwas solny HCI w roztworze wodnym rozpuszcza się w H⁺ i Cl¯.

HCl → H⁺ + Cl⁻

Zasady są to substancje, które neutralizują kwasy w roztworze wodnym. Np. Wodorotlenek sodu NaOH w roztworze wodnym rozkłada się na kation sodowy (Na⁺) i anion wodorotlenowy (OH¯), lub wiążą się z wodorem H⁺.

NaOH → Na⁺ + OH⁻         NH₃ + H⁺ → NH₄⁺

Kwaśne roztwory są wtedy, kiedy stężenie jonów wodorowych( H⁺) przekracza stężenie jonów wodorotlenowych (OH¯); natomiast w roztworach alkalicznych, jony wodorotlenowe (OH¯) maja wyższe stężenie niż jony wodorowe (H⁺).

Normalne funkcjonowanie organizmu poprzez metabolizm protein, węglowodanów i lipidów, wytwarza nieustannie reszty kwasowe.

Kwasowość wzrasta również w szczególnych warunkach:

  • podczas bardzo intensywnej aktywności fizycznej, powyżej progu tlenowego, gdzie wymagane jest większe zużycie tlenu.

Podczas wysiłku fizycznego, w tkankach mięśniowych odkładają sie znaczne ilości kwasu mlekowego, które mogą spowodować niebezpieczne obniżenie pH. Typowym objawem jest zmęczenie i bóle mięśni. Niektóre substancje dopingowe są w stanie wyeliminować zmęczenie, ale nie eliminują kwasu mlekowego, stając się niebezpieczne dla życie sportowca (zgonprzez zmęczenie).

  • W stanach niepokoju, strachu, stresu, złości.
  • Podczas długotrwałego głodzenie lub skrajnie odchudzających diet z niedostatecznej ilości pierwiastków śladowych, witamin, minerałów, niezbędnych do aktywacji enzymów, które działają jako przyspieszacze reakcji metabolicznych.

Kiedy tych enzymów brakuje i nie działają, organizm, aby zwalczyć stan kwasicy odwołuje sie do zasobów mineralnych. Zaczyna tworzyć patologiczny łańcuch: zatrzymują się reakcje metaboliczne i nie uruchamia się mechanizm uwalniania reszt kwasowych, które odkładają się gdzieś w naszym organizmie, pomagając tworzyć kwasicę.

W organizmie człowieka istnieją systemy kompensacyjne lub buforowe, aby wyeliminować ryzyko zgonu z powodu zmian w bilansie kwasowo-zasadowym.

Są to pary substancji w cieczy obiegowej, które przechwytują nadmiar jonów, aby je wyeliminować, tak jak CO2 przez płuca czy wodorowęglany i jony amonowe przez nerki.

Rezerwa alkaliczna systemów buforowych jest dostępna tak długo, jak istnieją jony HCO₃⁻  i HPO₄¯¯ obecne w cieczy obiegowej.

Oczywiście systemy buforowe mogą sie wyczerpać (zabraknąć), jeśli produkcja H⁺ nie zatrzyma się. Niebuforowane pH, może sie obniżyć do poziomu niebezpiecznego dla życia.

Jak możemy kontrolować nasze pH w domu?

Jest to naprawdę bardzo prosty i szybki sposób.

Wystarczy zaopatrzyć się w papierki lakmusowe. Są to paski papieru, moczone w mieszaninie różnych wskaźników.

W kontakcie z badaną cieczą (moczem) zmieniają kolor, który porównany ze skalą kolorów na opakowaniu wskazuje nasze pH.

W celu uzyskania optymalnego odczytu musimy przestrzegać pewnych zasad:

  • mocz powinien być zebrany w godzinach porannych
  • należy wypić szklankę wody
  • trzeba odrzucić pierwszą część oddanego moczu
  • wykonać pomiar pH.

Przestrzegając tej procedury uzyskuje się wartość odpowiadającą pH krwi.

Dla optymalnej interpretacji danych można wykonać monitoring powtarzając test trzy razy dziennie. Pierwszy jak powiedzieliśmy rano i jest zbliżony do pH krwi, drugi po południu, a trzeci w godzinach wieczornych. Wartość pH (drugi i trzeci pomiar) moczu = 5.

Inną metodą, ale o wiele bardziej pracochłonną i trudną do przeprowadzenia w domu jest pomiar z pHmetrem. Dzięki niemu można uzyskać bardzo dokładny pomiar oparty na procesach elektrochemicznych.

W razie potrzeby, można również dokonać kontroli krwi tętniczej w specjalistycznej klinice – EGA.

Ten artykuł jest również dostępny w: włoski

Author: Rita

Share This Post On
;